Tbs na ‘Instagrammoord’: uitleg en misverstanden rechtgezet

Intro
De recente berichtgeving rond de zogenoemde ‘Instagrammoord’ heeft opnieuw maatschappelijke discussie op gang gebracht over de tbs-maatregel. In een interview met radio FunX geeft tbs-deskundige Job Knoester toelichting op de achtergrond en werking van deze maatregel. Zijn uitleg werpt licht op de bedoeling en impact van tbs binnen het strafrecht.

Achtergrond van de zaak

De zaak draait om een dodelijk incident in 2021, waarbij een jonge vrouw om het leven kwam door toedoen van haar zus tijdens een psychotische episode. Deskundigen stelden vast dat sprake was van een ernstige psychiatrische stoornis. Dat speelde een belangrijke rol in de beoordeling door het hof. In hoger beroep werd tbs met voorwaarden opgelegd, een beslissing die online uiteenlopende reacties opriep.

Wat houdt tbs in?

Terbeschikkingstelling is bedoeld voor verdachten die een ernstig strafbaar feit plegen onder invloed van een psychische aandoening. De maatregel richt zich niet uitsluitend op bestraffing, maar vooral op behandeling en het beperken van recidiverisico.

Er bestaan twee varianten: tbs met dwangverpleging en tbs met voorwaarden. In het laatste geval verblijft betrokkene niet in een zwaar beveiligde tbs-kliniek, maar gelden strikte voorwaarden zoals therapie, medicatie en begeleiding. In de regel verblijft een veroordeelde dan ook in een forensische kliniek, maar met een lager beveiligingsniveau. Bij het niet naleven van de voorwaarden kan alsnog omzetting volgen naar TBS met dwangverpleging.

Psychische problematiek als factor

In deze zaak werd schizofrenie vastgesteld, een aandoening die gepaard kan gaan met psychoses. Tijdens een psychose kan iemand het contact met de werkelijkheid verliezen en handelen vanuit wanen of hallucinaties. Deze omstandigheden zijn van grote invloed op de mate van toerekeningsvatbaarheid en daarmee op de uiteindelijke sanctie.

Maatschappelijke discussie over de maatregel

Op sociale media klinkt regelmatig kritiek op tbs, waarbij de maatregel ten onrechte wordt gezien als een mild alternatief voor detentie. Volgens Knoester is dat beeld onjuist. Tbs is juist bedoeld voor situaties waarin volledige strafrechtelijke verantwoordelijkheid ontbreekt en behandeling noodzakelijk is.

Hij benadrukt dat goede voorlichting essentieel is om misverstanden weg te nemen. Zonder adequate behandeling is de kans op herhaling aantoonbaar groter dan bij personen die een tbs-traject hebben doorlopen.

Geen ‘lichte’ maatregel

Hoewel tbs soms als minder zwaar wordt beschouwd dan een gevangenisstraf, wijst de praktijk anders uit. De maatregel kent geen vaste einddatum en kan langdurig worden verlengd zolang er sprake is van risico. Juist deze onzekerheid maakt dat veel verdachten liever een gevangenisstraf accepteren.

Volgens Knoester leidt het behandeltraject er in veel gevallen toe dat cliënten uiteindelijk beter functioneren in de samenleving. De combinatie van behandeling, begeleiding en geleidelijke terugkeer draagt bij aan duurzame gedragsverandering.

Belang van zorgvuldige beeldvorming

Media-uitingen, zoals documentaires van onder meer BNNVARA, kunnen bijdragen aan een beter begrip van tbs. Tegelijkertijd vraagt dit om een zorgvuldige afweging van belangen, waaronder die van slachtoffers, nabestaanden en de betrokken persoon zelf.

Afsluiting
De toelichting van Knoester onderstreept dat tbs een complexe, maar wezenlijke maatregel is binnen het strafrecht, gericht op zowel veiligheid als herstel.

Bron: NPO FunX